Creativiteit | Wat is het?

De Kunst van het Verdwalen | Jeffrey Deelman & Anne Graswinckel
Page

Creativiteit… Wat is het eigenlijk? Waarom is het tegenwoordig zo belangrijk en hoe word je creatief als je dat je dat niet bent? Voor mij is het iets vanzelfsprekends, al is het best lastig om het uit te leggen aan anderen. Daarom ga ik het ‘op papier’ zetten. Zo help ik mezelf om dat wat voor mij zo natuurlijk lijkt, bewuster in te kunnen zetten. En nog leuker: ik kan andere helpen om creatiever te worden. 

Creativiteit, een definitie

Laten we beginnen met de hamvraag: Wat is creativiteit?’ Nou? Weet jij het? Kun je een definitie geven van creativiteit? Probeer het maar eens… Daar moet je waarschijnlijk hard over na denken (of je hebt helemaal niet nagedacht en leest gewoon door). Het kan ook zijn dat je Google laat zoeken naar een definitie. Ook heb ik gezocht en er zijn een hele hoop. Een selectie van een paar:

  • Van Dale heeft het over ‘het scheppend vermogen‘.
  • Creativiteit is de vaardigheid om ideeën en dingen te creëren die nieuw, verrassend en waardevol zijn‘ zegt Boden, (2014)
  • …creativiteit is elke daad, elk idee of elk product dat een bestaand gebied verandert of dat een bestaand gebied verandert in een nieuw‘ (Csikszentmihalyi, 1998).
  • Creativiteit is de vaardigheid [..] om ideeën te bedenken en dingen te creëren die nieuw, verrassend en waardevol zijn[..]‘ (Potters, Lutke 2018).

De definities zullen vast kloppen. Bovendien zijn het niet zo maar mensen, die hebben hier vast goed over nagedacht. Alleen vraag ik me af waar het ‘scheppend vermogen’ zich bevindt. Of wanneer is het waardevol of verrassend? En wanneer is iets nieuw?

Verbindingen

Toen kwam ik op mijn speurtocht James Clear tegen. Hij schrijft veel over gedragsverandering en het vergroten van creativiteit. Hij komt met de volgende definitie (en die vind ik heel fijn):

The creative process is the act of making new connections between old ideas or recognizing relationships between concepts.

Creativiteit is het maken van nieuwe verbindingen tussen oude ideeën of het herkennen van relaties tussen concepten.

Het prettige aan deze definitie vind ik: er zit geen waardeoordeel aan verbonden zoals: het moet vernieuwend, verrassend of waardevol zijn. En het geeft gelijk aan wat je moet doen. Namelijk bestaande ideeën op een nieuwe manier met elkaar verbinden.

Even oefenen?

Hieronder beschrijf ik een paar korte opdrachten waarbij het leggen van een relatie tussen twee of meer begrippen het uitgangspunt is. Kun je het gelijk even oefenen.

  • Verrassende verhalen. Verzamel voorwerpen die ogenschijnlijk niks met elkaar te maken hebben.  Je kunt ook voorwerpen opschrijven op kaartjes of afbeeldingen ervan verzamelen. Kies er drie en vertel/verzin een kort verhaal waar ze alle drie in voorkomen. Bijvoorbeeld: Telefoon, Tandenborstel en Muis.
  • Mineola. Deze vrucht is een mix van een mandarijn en een grapefruit. Teken, schilder, klei of beschrijf hoe een kruisbestuiving van een komkommer met een appel eruit ziet en proeft? Of verzamel allerlei vruchten, groentes. Kies er blind twee en maak dezelfde opdracht.
  • Papieren dieren. Scheur een (groot/gekleurd) vel papier in stukken. Componeer van deze stukken een bestaand of verzonnen dier.

In het boek De Kunst van het Verdwalen vind je meer werkvormen en inspiratie om creativiteit en de kunstvakken in te zetten in het onderwijs.

De Kunst van het Verdwalen | Jeffrey Deelman & Anne Graswinckel

De Kunst van het Verdwalen | Jeffrey Deelman & Anne Graswinckel